Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1919 z 26 października 2016 r. zakłada, że każdy zatrzymany w postępowaniu karnym przygotowawczym ma prawo do kontaktu z obrońcą z urzędu jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem. W związku z brakiem wprowadzenia Dyrektywy do polskich przepisów krajowych do 25 maja 2019 r., od tego dnia Dyrektywa obowiązuje bezpośrednio i powinna być stosowana.
Na podstawie Dyrektywy każdej osobie zatrzymanej przysługuje prawo do konsultacji z ustanowionym obrońcą z urzędu jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem. Obecnie prawo do obrońcy z urzędu jest realizowane w ten sposób, że osoba zatrzymana najpierw zostaje przesłuchana, a dopiero później jest rozpatrywany złożony przez nią wniosek o przyznanie obrońcy z urzędu. W praktyce, pierwsze wyjaśnienia złożone przez podejrzanego występującego bez obrońcy determinują skuteczność linii obrony realizowanej przez przyznanego później obrońcę z urzędu.
Otwartym pozostaje pytanie jak Dyrektywa, bez właściwych przepisów krajowych, które powinny ją wprowadzać, będzie (nie)realizowana przez Prokuraturę i Policję. Jedną z najbardziej jaskrawych przeszkód we właściwym wypełnianiu obowiązków, które wynikają z Dyrektywy, jest okres czterdziestu ośmiu godzin od zatrzymania, w trakcie którego osoba zatrzymana musi być przesłuchana i albo zwolniona albo zatrzymana na dalszy okres.
Konsekwencją braku zapewnienia zatrzymanemu obrońcy z urzędu jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem może być naruszenie prawa do obrony i związane z tym konsekwencje dające możliwość podważenia wyroku w sprawie karnej.