Darowizna może zostać odwołana zarówno przez darczyńcę, jak i jego spadkobierców. Jakie są przesłanki umożliwiające takie działanie?
Po pierwsze darczyńca ma prawo odwołać darowiznę, której jeszcze nie wykonał, tj. od momentu podpisania umowy darowizny do czasu jej realizacji (np. przekazania kwoty pieniędzy, darowania nieruchomości lub rzeczy). Takie uprawnienie przysługuje darczyńcy w sytuacji, gdy jego stan majątkowy uległ pogorszeniu i wykonanie darowizny spowodowałoby brak możliwości utrzymania siebie bądź wykonania ciążących na nim obowiązków alimentacyjnych.
W przypadku, gdy darowizna jest już wykonana darczyńca ma prawo ją odwołać wyłącznie, gdy obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. W przypadku, gdy darowizna została już wykonana, sytuacja majątkowa darczyńcy nie ma już znaczenia. Poprzez określenie „rażącej niewdzięczności” należy rozumieć np. popełnienie przez obdarowanego przestępstwa względem darczyńcy lub jego najbliższych oraz zaniedbywanie w stopniu rażącym obowiązków rodzinnych. Są to przykłady najbardziej jaskrawe, które zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowym co do zasady kwalifikują się jako przyczyny umożliwiające odwołanie darowizny. Rażąca niewdzięczność może przybierać także inne formy niewłaściwego działania obdarowanego, jednak zawsze dla możliwości odwołania darowizny, konieczne jest aby takie działanie miało charakter „rażący”. W konsekwencji kłótnie rodzinne lub brak częstych odwiedzin darczyńcy przez obdarowanego nie zawsze dadzą podstawę dla odwołania wykonanej już darowizny.
Wykonana darowizna może zostać odwołana także po śmierci darczyńcy. Uprawnieni do takiego działania są spadkobiercy darczyńcy. W takim przypadku przyczyną może być wyłącznie rażąca niewdzięczność obdarowanego.
Dodatkowo, spadkobiercy mają prawo odwołać darowiznę w sytuacji, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do jej odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.
Ustawodawca wprowadził dwa terminy ograniczające uprawnienie do odwołania darowizny. Darowizna nie może zostać odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego, jak również po upływie dwóch lat od jej wykonania.
Odwołanie darowizny może zostać dokonane poprzez oświadczenie złożone na piśmie.