W ramach postępowania rozwodowego sąd może orzec nie tylko o zakończeniu małżeństwa, ale także o władzy rodzicielskiej, opiece nad dziećmi oraz wspólnym majątku. Co musi zwierać pozew rozwodowy, a co może być w nim zawarte dodatkowo?
Głównym elementem pozwu rozwodowego, zgodnie z art. 56 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.i.o.), musi być wykazanie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia. Przesłanka zupełności zaniku relacji wymaga wykazania ustania więzi uczuciowej i fizycznej małżonków, oraz zakończenia więzi gospodarczej. Ponadto, w pozwie należy wykazać, że rozkład pożycia ma charakter trwały, tj. utrzymuje się od dłuższego czasu i strona nie dostrzega możliwości poprawy. Nie ma stałego okresu czasu, który przesądzałby o trwałości zaniku więzi, każdy przypadek sąd rozstrzyga indywidualnie.
Drugim elementem, który musi znaleźć się w pozwie rozwodowym jest określenie czy powód żąda orzeczenia przez sąd winy za zaistniały rozkład pożycia. Strona inicjująca postępowanie wskazując przyczynę rozwodu może albo żądać określenia winy drugiej strony, albo obu stron, albo wnieść o zaniechanie określenia winy przez sąd. Jeżeli strona pozwana przyłączy się do stanowiska pozwu, aby o winie nie orzekać, w takim przypadku sąd nie będzie w ogóle rozstrzygał kwestii winy w postępowaniu. Określenie winy po jednej ze stron małżeństwa ma istotne znaczenie w kontekście ewentualnego świadczenia alimentacyjnego dla małżonka, o czym szerzej poniżej. Stanowisko, aby nie orzekać o winie będzie miało wpływ na szybkość postępowania sądowego.
Jeżeli strony posiadają dzieci, to kolejnym obowiązkowym elementem pozwu jest stanowisko co do władzy rodzicielskiej – któremu z rodziców będzie przyznana w pełni, a któremu sąd ją ograniczy, opieki nad dziećmi - które z rodziców będzie sprawowało opiekę nad dziećmi oraz kwestię alimentacji na rzecz dzieci. Powód musi sformułować stanowisko także co do formy oraz częstotliwości kontaktów rodzica, z którym dzieci po rozwodzie nie będą mieszkać. Określenie tego w pozwie jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 56 § 2 k.r.i.o. rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek zakończenia małżeństwa miałoby ucierpieć dobro małoletnich dzieci stron. W związku z powyższym, określając w pozwie kwestię władzy rodzicielskiej, opieki i kontaktów oraz świadczeń alimentacyjnych, należy kierować się przede wszystkim właśnie dobrem małoletnich dzieci. Istnieje możliwość sporządzenia przez rodziców porozumienia w tej kwestii, które sąd powinien wziąć pod uwagę wydając orzeczenie. Zgodne postanowienie stron w tym zakresie przyspieszy postępowanie.
W przypadku, gdy strony razem mieszkają, kolejnym obowiązkowym elementem w pozwie jest określenie sposobu korzystania z mieszkania.
Elementami dodatkowymi w pozwie rozwodowym, które nie muszą się w nim zawsze znajdować są kwestie podziału majątku wspólnego małżonków oraz ewentualne świadczenie alimentacyjne na rzecz jednej ze stron. Strona inicjująca postępowanie, mając chociażby na względzie przyspieszenie postępowania, nie musi w pozwie żądać rozstrzygnięcia co do wspólnego majątku oraz świadczeń alimentacyjnych. Obie kwestie mogą zostać rozstrzygnięte w odrębnych postępowaniach sądowych, już po wydaniu wyroku rozwodowego.
Co do zależności pomiędzy określeniem winy za rozkład pożycia małżeńskiego po jednej ze stron a możliwością świadczenia alimentacyjnego, strona określona w wyroku jako wyłącznie winna rozwodu nie może otrzymać alimentów. Dodatkowo, łatwiej jest uzyskać świadczenie alimentacyjne od małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego, ponieważ strona uprawniona do świadczenia nie ma obowiązku wykazywania tzw. stanu niedostatku, który nastąpił w związku z rozwodem. Określenie jednej ze stron małżeństwa za winną jego rozkładu, stawia drugą stronę w korzystniejszej sytuacji co do żądania świadczenia alimentacyjnego.