Najbardziej niekorzystną dla pracownika formą rozwiązania umowy o pracę jest jej wypowiedzenie z winy pracownika. Co to oznacza i jakie prawa w tym przypadku przysługują pracownikowi?
Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę dyscyplinarnie, tj. bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika w kilku przypadkach. Po pierwsze, w sytuacji gdy pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki w stopniu ciężkim. Naruszenie musi dotyczyć podstawowych obowiązków określonych w umowie o pracę i mieć postać kwalifikowaną – ciężką. Podstawą do wypowiedzenia nie jest każde naruszenie obowiązków pracowniczych. Wówczas pracodawca może zastosować inne kary dyscyplinarne, jednak nie może zwolnić pracownika z pracy.
Drugim przypadkiem, gdy pracodawca jest uprawniony do wypowiedzenia umowy o pracę jest popełnienie przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku. Przestępstwo musi być oczywiste lub stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Jako przykład można podać zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczony wyrokiem sądowym za przestępstwo dotyczące spowodowania zagrożenia w ruchu lądowym, w sytuacji gdy pracownik zajmuje stanowisko kierowcy pojazdu.
Trzeci przypadek to zawiniona przez pracownika utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Podobnie jak w przypadku przedstawionym powyżej, może to być np. utrata licencji trenerskiej na skutek niedopełnienia przesłanek warunkujących jej przedłużenie, gdy pracownik zajmuje stanowisko trenera.
W sytuacji gdy ma miejsce jeden z wyżej wskazanych przypadków pracodawca ma prawo wypowiedzieć umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym w terminie jednego miesiąca od dnia, gdy dowiedział się o przyczynie rozwiązania umowy. Po upływie tego terminu pracodawca nie może wypowiedzieć umowy w oparciu o zaistniałą przyczynę.
W przypadku rozwiązania umowy o pracę z naruszeniem powyżej przedstawionych zasad, tj. gdy naruszenie nie było ciężkie bądź zawinione, gdy nie miało podstaw w prawomocnym wyroku bądź zostało doręczone po upływie jednego miesiąca od dnia zaistnienia zdarzenia będącego podstawą wypowiedzenia, pracownikowi przysługuje jedno z dwóch roszczeń. Pracownik ma prawą żądać albo przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach albo nie wracać do poprzedniej pracy i żądać wypłacenia odszkodowania. W tym celu pracownik musi złożyć pozew do sądu pracy w terminie 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę. Wysokość odszkodowania jest uzależniona od rodzaju umowy (na czas określony/nieokreślony) i może wynieść maksymalnie kwotę trzy miesięcznego wynagrodzenia.